Nieuwe regelgeving voor installateurs: vier ontwikkelingen om te volgen.

De energietransitie wordt niet alleen gedreven door nieuwe technieken, maar ook door veranderende wet- en regelgeving. In oktober 2026 kwamen verschillende ontwikkelingen in beeld die relevant zijn voor installateurs: de nieuwe technische afspraak voor slimme warmtepompen, tijdsafhankelijke nettarieven, Europese regels voor koudemiddelen en de invoering van ETS2.

Wat betekenen deze ontwikkelingen voor de dagelijkse praktijk? En waar kunnen installateurs nu al rekening mee houden bij het adviseren, ontwerpen en installeren van verwarmingssystemen?

Select

NTA 8171
Slim Sturen
GWPA-waarde
ETS2

1. NTA 8171: slimme aansturing wordt steeds belangrijker

Op 7 oktober 2026 publiceerde NEN de NTA 8171 voor slimme warmtepompen. Deze Nederlandse Technische Afspraak beschrijft hoe warmtepompinstallaties kunnen communiceren met andere apparaten en reageren op signalen vanuit het energiesysteem. Denk aan dynamische elektriciteitsprijzen, zonnepanelen, slimme meters en energiemanagementsystemen (EMS).

Het doel is om het elektriciteitsverbruik beter af te stemmen op de beschikbare netcapaciteit en het moment waarop stroom wordt opgewekt of gebruikt. Zo kan een warmtepomp bijvoorbeeld eerder warmte produceren wanneer elektriciteit gunstig beschikbaar is, om die warmte vervolgens te benutten wanneer de vraag groter is. Daarbij moeten comfort en een goede werking van de installatie behouden blijven.

De NTA 8171 is een technische afspraak en geen wettelijke verplichting op zichzelf. Wel biedt de afspraak een gemeenschappelijke basis voor fabrikanten, installateurs en andere partijen om slimme aansturing op elkaar af te stemmen.

Ook de ISDE-subsidie beweegt in deze richting. Vanaf 2027 is een bonus van € 200 aangekondigd voor warmtepompen met slimme aansturing. De definitieve subsidieregeling moet nog worden vastgesteld. Installateurs doen er daarom goed aan om bij subsidieaanvragen de actuele voorwaarden van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) te controleren.

Wat betekent dit voor installateurs?

Bij de keuze voor een warmtepomp wordt het steeds belangrijker om niet alleen naar vermogen, rendement en geluidsniveau te kijken, maar ook naar de mogelijkheden voor slimme aansturing. Controleer welke communicatiemogelijkheden een toestel biedt, hoe het kan samenwerken met andere apparaten en of de benodigde regeling daadwerkelijk geschikt is voor de beoogde toepassing.

Bespreek daarnaast met de klant of slimme sturing nu of op een later moment gewenst is. Zo kan de installatie beter worden voorbereid op toekomstige ontwikkelingen, zonder te beloven dat iedere installatie automatisch voor een subsidiebonus in aanmerking komt.

2. Tijdsafhankelijke nettarieven maken slim sturen relevanter

Op 8 oktober 2026 publiceerde de Autoriteit Consument & Markt (ACM) een ontwerpbesluit voor nieuwe volume- en tijdsafhankelijke transporttarieven voor huishoudens en bedrijven met een kleine elektriciteitsaansluiting. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2029. De definitieve besluitvorming moet nog plaatsvinden.

Volgens het voorstel wordt gemiddeld ongeveer een derde van het transporttarief een vast bedrag. Het overige deel wordt afhankelijk van de hoeveelheid elektriciteit die van het net wordt afgenomen en het tijdstip waarop dat gebeurt. Op rustige momenten wordt elektriciteitsverbruik daarmee relatief goedkoper dan tijdens drukke momenten.

Belangrijk is dat deze verandering betrekking heeft op de transportkosten voor het elektriciteitsnet, niet op de volledige elektriciteitsrekening. De leveringsprijs en belastingen vallen hierbuiten. De precieze financiële gevolgen verschillen per huishouden en zijn onder meer afhankelijk van het verbruik en de momenten waarop elektriciteit wordt afgenomen.

Voor woningen met een warmtepomp, laadpaal, thuisbatterij en zonnepanelen wordt de samenhang tussen deze apparaten daardoor nog relevanter. Een warmtepomp kan bijvoorbeeld de woning of een buffervat alvast verwarmen wanneer dat gunstig is, mits dit past bij de warmtebehoefte, de installatie en het comfort van de bewoners.

Wat betekent dit voor installateurs?

Bekijk bij nieuwbouw en renovatie steeds vaker de volledige energiehuishouding van de woning. Hoe werken warmtepomp, laadpaal, batterij en zonnepanelen samen? Is een EMS zinvol? En kan de warmtepomp haar vermogen aanpassen zonder onnodig veel in- en uit te schakelen of het comfort te verminderen?

Let daarbij op een belangrijk onderscheid: tijdsafhankelijke nettarieven zijn niet hetzelfde als een dynamisch energiecontract. Een dynamisch contract beïnvloedt de prijs van de geleverde elektriciteit; de nieuwe nettarieven hebben betrekking op de kosten voor het gebruik van het elektriciteitsnet. Beide kunnen een rol spelen bij de aansturing van installaties.

3. Koudemiddelen: kijk verder dan de GWP-waarde

De Europese regelgeving voor F-gassen stelt steeds strengere eisen aan bepaalde koudemiddelen en aan de apparatuur waarin deze worden toegepast. De Europese F-gassenverordening (EU) 2024/573 bevat onder meer gefaseerde beperkingen voor het op de markt brengen van verschillende typen warmtepompen en klimaatregelingsapparatuur.

Daarnaast is er discussie over mogelijke beperkingen van PFAS. Sommige koudemiddelen vallen binnen de brede groep stoffen die onder het PFAS-debat vallen. De precieze gevolgen voor koudemiddelen zijn afhankelijk van de uiteindelijke regelgeving en eventuele uitzonderingen en overgangstermijnen. Het is daarom belangrijk om de bestaande F-gassenregels te onderscheiden van voorstellen rond PFAS.

Toch bestaat er geen universeel beste koudemiddel. De juiste keuze hangt af van de toepassing, het benodigde vermogen, de gewenste aanvoertemperatuur, het systeemontwerp en de plaatsingssituatie.

R290 (propaan) is een natuurlijk koudemiddel met een zeer lage GWP-waarde en bevat geen PFAS. Het is echter brandbaar en vraagt daarom om aandacht voor de toepasselijke veiligheidsvoorschriften, de opstellingslocatie en de installatie-instructies van de fabrikant.

R454C is een mengsel van gefluoreerde stoffen met een relatief lage GWP-waarde van 146. Ook bij dit koudemiddel zijn de toepasselijke regelgeving, de systeemconfiguratie en de voorschriften voor installatie en onderhoud belangrijke aandachtspunten.

Wat betekent dit voor installateurs?

Kies niet uitsluitend op basis van de GWP-waarde of de verwachting dat een koudemiddel toekomstbestendig is. Kijk naar de volledige toepassing en controleer welke regelgeving geldt voor het specifieke toestel en de installatie.

Bij splitwarmtepompen spelen onder meer de eisen voor werkzaamheden aan het koudemiddelcircuit en de benodigde certificering een rol. Bij monoblocksystemen bevindt het koudemiddelcircuit zich doorgaans in de buitenunit, maar ook daar blijven de installatievoorschriften en veiligheidsaspecten van belang.

Remeha biedt oplossingen met verschillende koudemiddelen, waaronder R290 en R454C. Daarmee zijn er verschillende mogelijkheden om een passende oplossing te kiezen voor de specifieke woning en toepassing.

Meer achtergrond over de relatie tussen koudemiddelen en PFAS lees je in het artikel PFAS en koudemiddelen.

4. ETS2: toekomstige energiekosten worden belangrijker in het adviesgesprek

In 2028 wordt het Europese emissiehandelssysteem ETS2 operationeel. Dit systeem richt zich onder meer op CO₂-uitstoot door fossiele brandstoffen die worden gebruikt voor gebouwverwarming en wegvervoer.

Brandstofleveranciers moeten voor de onder het systeem vallende brandstoffen emissierechten inleveren. De kosten daarvan kunnen worden doorberekend in de prijzen van onder meer aardgas, benzine en diesel. Hoe groot de uiteindelijke prijsstijging wordt, hangt onder andere af van de CO₂-prijs en de mate waarin kosten worden doorberekend.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft onderzocht dat de financiële gevolgen voor huishoudens sterk kunnen verschillen. Daarbij spelen onder meer het woningtype, het energieverbruik, de beschikbare alternatieven en de mogelijkheden om het verbruik te verlagen een rol. Huishoudens die hun woning volledig elektrisch verwarmen, betalen niet rechtstreeks de ETS2-kosten voor aardgas dat zij niet meer gebruiken. Dat betekent niet dat hun totale energiekosten automatisch lager zijn: ook elektriciteitsprijzen, nettarieven, onderhoud en investeringskosten tellen mee.

Wat betekent dit voor installateurs?

Klanten zullen bij de keuze voor een verwarmingssysteem steeds vaker willen weten wat een installatie over meerdere jaren kost. Niet alleen de aanschafprijs, maar ook het energieverbruik, het onderhoud, de benodigde aanpassingen aan de woning en mogelijke toekomstige prijsontwikkelingen spelen daarbij een rol.

Maak daarom onderscheid tussen berekenbare kosten en onzekere toekomstige ontwikkelingen. Een vergelijking tussen een cv-ketel, een hybride warmtepomp en een volledig elektrische warmtepomp moet gebaseerd zijn op de specifieke woning, het verwachte energieverbruik, de actuele energieprijzen en realistische aannames voor de toekomst.

ETS2 is daarbij een relevante ontwikkeling om mee te nemen, maar geen reden om een vaste besparing of terugverdientijd te garanderen. Juist een transparante vergelijking helpt klanten om een goed onderbouwde keuze te maken.

Wat betekenen deze ontwikkelingen voor de dagelijkse praktijk?

De rode draad is duidelijk: naast verwarmingsvermogen en rendement worden slimme aansturing, systeemintegratie, veiligheid en de totale gebruikskosten steeds belangrijker bij de keuze voor een verwarmingsinstallatie.

Voor installateurs zijn er vier praktische aandachtspunten:

Controleer de actuele eisen. Maak onderscheid tussen geldende wetgeving, gepubliceerde technische afspraken, voorstellen en aangekondigde wijzigingen.
Denk systeemgericht. Bekijk hoe de warmtepomp samenwerkt met andere apparaten in de woning en of slimme aansturing toegevoegde waarde heeft.
Kies bewust een koudemiddel en systeemconfiguratie. Neem prestaties, veiligheidsvoorschriften, certificering en de toepasselijke regelgeving mee in de afweging.
Adviseer op basis van de totale kosten. Bespreek energieverbruik, onderhoud en mogelijke toekomstige ontwikkelingen zonder onzekere besparingen als garantie te presenteren.

Ook Europese initiatieven om de elektrificatie te versnellen onderstrepen dat deze onderwerpen de komende jaren relevant blijven. Voor installateurs loont het daarom om ontwikkelingen in wet- en regelgeving actief te volgen en deze tijdig te vertalen naar de dagelijkse praktijk.

Remeha helpt installateurs om op de hoogte te blijven van relevante ontwikkelingen op het gebied van verwarming, warmtepompen en wet- en regelgeving.