Wat is netcongestie en wat betekent het voor jouw huishouden?
Het stroomnet in Nederland raakt op steeds meer plekken vol. Dat komt niet zozeer doordat we méér stroom zijn gaan gebruiken*, maar doordat we steeds vaker veel stroom op hetzelfde moment vragen of terugleveren. We koken op inductie, rijden elektrisch, verwarmen met warmtepompen en koelen met airco’s. Ook wekken steeds meer huishoudens zelf stroom op met zonnepanelen.
Elk deel van het elektriciteitsnet heeft een maximale capaciteit, net zoals een weg maar een beperkt aantal rijstroken heeft. Problemen ontstaan zodra er op één moment meer stroom wordt gevraagd of teruggeleverd dan de kabels en transformatoren aankunnen.
Het probleem zit dus vooral in de pieken. Op een zonnige zomerdag leveren zonnepanelen rond het middaguur massaal stroom terug aan het net. Op een koude winteravond gebeurt het omgekeerde, als warmtepompen, laadpalen en inductiekookplaten tegelijk veel stroom vragen. Het bestaande net is niet overal berekend op die gelijktijdige pieken.
Dat noemen we netcongestie. Simpel gezegd: file op het stroomnet.
*Het totale stroomverbruik in Nederland is al jaren redelijk stabiel.
Met alle aandacht rondom netcongestie zou je denken dat het stroomverbruik flink is toegenomen. Dat is echter niet het geval. Tussen 1990 en 2008 groeide het elektriciteitsverbruik naar circa 123 miljard kWh. Sindsdien schommelt het landelijke verbruik rond de 120 miljard kWh en is er nauwelijks structurele groei.¹) Wel zijn er duidelijke verschuivingen zichtbaar. In delen van de industrie is het energiegebruik gestabiliseerd of afgenomen, terwijl sectoren zoals mobiliteit en datacenters juist sterk groeien.
Tegelijk loopt de vraag naar netcapaciteit wél snel op, vooral doordat elektriciteit steeds vaker gelijktijdig wordt gebruikt en teruggeleverd. Zoals in dit artikel wordt uitgelegd, leidt dat tot piekbelasting op het net. In delen van Nederland is daardoor nauwelijks nog transportcapaciteit beschikbaar en staan duizenden aanvragen voor nieuwe of zwaardere aansluitingen op een wachtlijst. Zo ging het eind 2024 om circa 11.900 aanvragen voor afname en 8.400 voor teruglevering.²)
1)Compendium voor de Leefomgeving (CLO), Aanbod en verbruik van elektriciteit, 1990–2024.
2)Netbeheer Nederland, Stand van de uitvoering elektriciteitsnet, 2025.
